Η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης που εκκινεί το 2026 αποτελεί την κρισιμότερη θεσμική παρέμβαση της τρέχουσας δεκαετίας, με την κυβέρνηση να επιδιώκει τομές που θα ευθυγραμμίσουν το καταστατικό χάρτη της χώρας με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές απαιτήσεις.

Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται η αλλαγή του Άρθρου 16, με στόχο την άρση του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση και την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων, ένα ζήτημα που αναμένεται να προκαλέσει έντονες ιδεολογικές συγκρούσεις. Παράλληλα, προωθούνται ρυθμίσεις για την ενίσχυση της δικαστικής ανεξαρτησίας, την επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης και τη θωράκιση της σταθερότητας των κυβερνητικών θητειών.

Το πολιτικό διακύβευμα είναι η επίτευξη της απαραίτητης συναίνεσης των 180 βουλευτών. Η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι η αναθεώρηση δεν είναι μια άσκηση επιβολής, αλλά μια ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό της Δημοκρατίας. Από την άλλη, η αντιπολίτευση θέτει ως προϋπόθεση την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και την προστασία των ατομικών ελευθεριών.

Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από το αν οι πολιτικές δυνάμεις θα κατορθώσουν να υπερβούν τον μικροκομματισμό, προσφέροντας στους πολίτες ένα Σύνταγμα που θα εγγυάται τη λειτουργικότητα του κράτους και την ευημερία στη νέα ψηφιακή και γεωπολιτική πραγματικότητα

Οι μεταρρυθμίσεις που δρομολογούνται μέσω της  Συνταγματικής Αναθεώρησης εστιάζουν σε δύο κομβικούς πυλώνες που θα αλλάξουν τη φυσιογνωμία του κράτους: την Παιδεία και τη Δικαιοσύνη.

1. Άρθρο 16: Το τέλος του Κρατικού Μονοπωλίου

Η πρόταση για το Άρθρο 16 στοχεύει στην απελευθέρωση της ανώτατης εκπαίδευσης. Οι βασικοί άξονες περιλαμβάνουν:

• Μη Κρατικά Πανεπιστήμια: Την παροχή δυνατότητας ίδρυσης ανώτατων ιδρυμάτων από ιδιωτικούς φορείς, υπό την αυστηρή εποπτεία ανεξάρτητης αρχής (ΕΘΑΑΕ), ώστε να διασφαλίζονται ακαδημαϊκά πρότυπα ισότιμα με τα δημόσια.
• Αναβάθμιση Δημόσιων ΑΕΙ: Η μεταρρύθμιση συνοδεύεται από την υπόσχεση για μεγαλύτερη αυτονομία και ευελιξία στα δημόσια πανεπιστήμια, ώστε να ανταγωνίζονται επί ίσοις όροις σε διεθνές επίπεδο.

2. Δικαιοσύνη: Ανεξαρτησία και Ταχύτητα

Οι αλλαγές στον δικαστικό χάρτη και τη λειτουργία των θεσμών είναι εξίσου ριζοσπαστικές:

• Επιλογή Ηγεσίας: Προτείνεται η ουσιαστική συμμετοχή των δικαστικών λειτουργών στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων (Αρείου Πάγου, ΣτΕ, Ελεγκτικού Συνεδρίου), ώστε να περιοριστεί η κυβερνητική επιρροή και να ενισχυθεί η ανεξαρτησία τους.
• Ευθύνη Υπουργών (Άρθρο 86): Η αναθεώρηση του νόμου περί ευθύνης υπουργών αποσκοπεί στην κατάργηση προνομίων που οδηγούν σε παραγραφές, δίνοντας στους τακτικούς δικαστές πιο ενεργό ρόλο στη διερεύνηση υποθέσεων.
• Επιτάχυνση Διαδικασιών: Μέσω της ψηφιοποίησης και του νέου δικαστικού χάρτη, στόχος είναι η δραστική μείωση του χρόνου έκδοσης αποφάσεων, που σήμερα αποτελεί την «αχίλλειο πτέρνα» του συστήματος.

  Η κυβέρνηση θεωρεί ότι αυτές οι αλλαγές θα βελτιώσουν το επενδυτικό κλίμα και θα αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς